Birikmali ibora: “该……了”

Xitoy tilida 该……了 (gāi ... le) birikmali iborasi biror ish-harakatni bajarish vaqti kelganligini yoki vaziyatga ko'ra biror narsani qilish kerakligini ko'rsatadi. Bu ibora asosan kundalik og'zaki nutqda qo'llaniladi. O'zbek tiliga “……ish / qilish vaqti bo'ldi”, “……ishim/ishimiz kerak”, “……vaqti keldi” deb tarjima qilinadi.

Grammatik qoidalar

1. Vaqt va zaruriyat: Biror harakatni amalga oshirish vaqti yetganini yoki tartib bo'yicha shunday qilish kerakligini bildiradi.

2. Juftlikda kelishi: 该 (gāi) so'zi fe'ldan oldin, 了 (le) esa gap oxirida keladi va vaqt yetganligini ta'kidlaydi.

3. Eganing qo'llanishi: Gapda egani (我, 咱们, 你) 该 so'zidan oldin qo'yish mumkin yoki kontekst aniq bo'lsa, egani tushirib qoldirish ham mumkin.

4. So'zlashuv uslubi: Asosan og'zaki nutqda faol qo'llaniladi (rasmiyroq shakli 应该……了 hisoblanadi).

Grammatik tuzilish

(Ega) + 该 + Fe'l / Birikma + 了

Misollar

咱(Zán)们(men)该(gāi)买(mǎi)去(qù)上(Shàng)海(hǎi)的(de)票(piào)了(le)。

Shanxayga boradigan chiptalarni oladigan vaqt bo'ldi.

八(Bā)点(diǎn)了(le)，该(gāi)上(shàng)课(kè)了(le)。

Soat sakkiz bo'ldi, darsni boshlash vaqti keldi.

已(Yǐ)经(jīng)很(hěn)晚(wǎn)了(le)，我(wǒ)该(gāi)睡(shuì)觉(jiào)了(le)。

Allaqachon kech bo'lib qoldi, men uxlashim kerak (uxlash vaqtim bo'ldi).

Eslatma (Muhim qoidalar)

该 va 应该 munozarasi: 该……了 iborasi 应该……了 (yīnggāi ... le) shaklining og'zaki nutqdagi qisqartmasidir. Ikkala shakl ham bir xil ma'noni beradi (masalan: 咱们应该买去上海的票了). Navbatni bildirish: Bu ibora kimsaning navbati kelganini aytish uchun ham juda ko'p ishlatiladi: 该你了 (gāi nǐ le) = Sening navbating keldi / Navbat seniki. 该我了 (gāi wǒ le) = Mening navbatim keldi.