Xitoy tilida 一 + sanoq so'z / 一点儿 + 也/都 + 不/没 iborasi mutlaq inkor (eng kichik miqdor ham yo'qligi) ma'nosini bildiradi. O'zbek tiliga “bittayam ... emas/yo'q”, “zarracha ham ...”, “zarracha ham ... emas” deb tarjima qilinadi.
Grammatik qoidalar
1. Mutlaq inkor (To'liq inkor): Bu konstruksiya biror narsa, harakat yoki xususiyatning hatto eng kichik bo'lagi ham mavjud emasligini ta'kidlaydi.
2. Olmosh va sanoq so'zlarning o'rni: Sanoqli otlar bilan 一 + Sanoq so'z (一 + 量词), sanoqsiz yoki umumiy otlar bilan esa 一点儿 (yìdiǎnr) ishlatiladi.
3. Sifatlar bilan qo'llanishi: Kesim sifat bo'lganda, har doim 一点儿也/都 + 不/没 + Sifat strukturasidan foydalaniladi.
4. “也” va “都” ning tengligi: Bu iborada 也 (yě) va 都 (dōu) bir-birining o'rnida kelishi mumkin va ikkalasi ham “ham / hatto” degan ta'kid ma'nosini beradi.
Grammatik tuzilish
Sanoqli otlar uchun: Ega + 一 + Sanoq so'z + Ot + 也 / 都 + 不 / 没 + Fe'l
Sanoqsiz otlar uchun: Ega + 一点儿 + Ot + 也 / 都 + 不 / 没 + Fe'l
Sifatlar uchun: Ega + 一点儿 + 也 / 都 + 不 / 没 + Sifat
Misollar
她一件衣服都不想买。
U bitta ham kiyim sotib olmoqchi emas.
我一个中国电影也没看过。
Men bitta ham Xitoy kinosini ko'rmaganman.
我一点儿东西也不想吃。
Men zarracha ham narsa yeyishni xohlamayman (hech narsa yegim kelmayapti).
他对打球一点儿兴趣都没有。
Uning koptok o'ynashga zarracha ham qiziqishi yo'q.
草原一点儿也不冷。
Dashtda umuman sovuq emas.
他们一点儿也没着急。
Ular zarracha ham shoshilishmadi (xavotirlanishmadi).
Eslatma (Muhim qoidalar)
Inkorda 不 (bù) hozirgi/kelajak zamondagi xohish-istaklar va sifatlar bilan, 没 (méi) esa o'tgan zamondagi bajarilmagan harakatlar yoki 有 (yǒu) fe'li inkorida ishlatiladi (masalan: 一点儿兴趣都没有).
一点儿 (yìdiǎnr) iborasidan keyin bevosita ot kelishi ham (一点儿东西), ot bo'lmasdan to'g'ridan-to'g'ri sifat kelishi ham mumkin (一点儿也不冷).