Orttirma ergash gap: “不但……，而且……”

Xitoy tilida 不但……，而且…… (bùdàn ... érqiě ...) birikmasi ikkita gap bo'lagini bog'lab, orttirma (kuchaytirish) munosabatini ifodalaydi. Ikkinchi qismdagi fikr birinchi qismdagiga nisbatan ma'noni yanada to'ldiradi yoki kuchaytiradi. O'zbek tiliga “nafaqat ..., balki ... ham” deb tarjima qilinadi.

Grammatik qoidalar

1. Ma'noni kuchaytirish: Birinchi gapda aytilgan xususiyat yoki harakatga ikkinchi gapda qo'shimcha va muhimroq fikr qo'shiladi.

2. Bir xil ega bo'lganda: Agar ikkala gap bo'lagining egasi (shaxsi/predmeti) bir xil bo'lsa, 不但 (bùdàn) so'zi birinchi egadan keyin qo'yiladi (Ega + 不但).

3. Har xil ega bo'lganda: Agar ikkala gap bo'lagining egasi har xil bo'lsa, 不但 (bùdàn) so'zi birinchi egadan oldin qo'yiladi (不但 + Ega₁).

4. Qo'shimcha yuklamalar: Har xil egalar bo'lganda ikkinchi gapda ko'pincha 也 (yě) yoki 还 (hái) yuklamasi qo'shib ishlatiladi.

Grammatik tuzilish

Bir xil ega: Ega + 不但 + 1-xususiyat / harakat，而且 + 2-xususiyat / harakat Har xil ega: 不但 + Ega₁ + harakat，而且 + Ega₂ + (也 / 还) + harakat

Misollar

现(Xiàn)在(zài)的(de)电(diàn)视(shì)不(bù)但(dàn)便(pián)宜(yi)，而(ér)且(qiě)用(yòng)着(zhe)非(fēi)常(cháng)方(fāng)便(biàn)。

Hozirgi televizorlar nafaqat arzon, balki ishlatishga ham juda qulay.

家(Jiā)月(yuè)不(bù)但(dàn)喜(xǐ)欢(huan)唱(chàng)歌(gē)，而(ér)且(qiě)唱(chàng)得(de)很(hěn)好(hǎo)听(tīng)。

Jiayue nafaqat ashula aytishni yaxshi ko'radi, balki juda ham yoqimli kuylaydi.

不(Bù)但(dàn)家(Jiā)月(yuè)会(huì)说(shuō)汉(Hàn)语(yǔ)，而(ér)且(qiě)天(Tiān)中(zhōng)也(yě)会(huì)说(shuō)汉(Hàn)语(yǔ)。

Nafaqat Jiayue xitoycha gapira oladi, balki Tianzhong ham xitoycha gapira oladi.

Eslatma (Muhim qoidalar)

Eganing o'rni (o'ta muhim qoida): Bir xil ega bo'lsa: 家月 + 不但……，而且…… (ega 不但 dan oldin keladi). Har xil ega bo'lsa: 不但 + 家月……，而且 + 天中…… (不但 Ega₁ dan oldin keladi). Qisqartirilgan shakli: So'zlashuv nutqida ba'zan 而且 tushirib qoldirilib, o'rniga faqat 也 (yě) yoki 还 (hái) ishlatilishi mumkin (masalan: 他不但会汉语，还会英语 — U nafaqat xitoycha, balki inglischa ham biladi).