Davomiylik to'ldiruvchisi (1)

Xitoy tilida vaqtni bildiruvchi so'z yoki birikma fe'ldan keyin kelib, harakat yoki holat qancha vaqt davom etganini bildiradi.

Asosiy tuzilma

Ega + Fe'l + Vaqt davomiyligi

O'zbekcha ma'nosi: … qancha vaqt davom etdi.

Misollar

走(Zǒu)半(bàn)个(ge)多(duō)小(xiǎo)时(shí)就(jiù)到(dào)了(le)。

Yarim soatdan ko'proq yursak, yetib boramiz.

走 + 半个多小时 yurmoq + yarim soatdan ko'proq

走(zǒu)yurmoq

半(bàn)个(ge)多(duō)小(xiǎo)时(shí)yarim soatdan ko'proq

就(jiù)到(dào)了(le)yetib boradi / yetib bordi

他(Tā)们(men)学(xué)了(le)两(liǎng)年(nián)。

Ular ikki yil o'qishdi.

学 + 了 + 两年 o'qimoq + 了 + ikki yil

他(tā)们(men)ular

学(xué)了(le)o'qishdi

两(liǎng)年(nián)ikki yil

我(Wǒ)们(men)休(xiū)息(xi)十(shí)分(fēn)钟(zhōng)。

Biz o'n daqiqa dam olamiz.

休息 + 十分钟 dam olmoq + o'n daqiqa

我(wǒ)们(men)biz

休(xiū)息(xi)dam olmoq

十(shí)分(fēn)钟(zhōng)o'n daqiqa

Fe'ldan keyin obyekt ham bo'lsa

Agar fe'l obyekt bilan kelsa, obyektning joylashuvi ikki xil bo'lishi mumkin.

1. Obyekt narsa nomi bo'lsa, u odatda vaqt davomiyligidan keyin keladi.

Fe'l + Vaqt davomiyligi + Obyekt

我(Wǒ)看(kàn)了(le)一(yí)个(ge)晚(wǎn)上(shang)电(diàn)视(shì)。

Men bir kecha davomida televizor ko'rdim.

看了 + 一个晚上 + 电视 ko'rdim + bir kecha + televizor

看(kàn)了(le)ko'rdim

一(yí)个(ge)晚(wǎn)上(shang)bir kecha

电(diàn)视(shì)televizor

2. Obyekt odamga murojaat yoki olmosh bo'lsa, u odatda vaqt davomiyligidan oldin keladi.

Fe'l + Obyekt + Vaqt davomiyligi

李(Lǐ)文(Wén)等(děng)了(le)她(tā)一(yí)个(ge)小(xiǎo)时(shí)。

Li Wen uni bir soat kutdi.

等了 + 她 + 一个小时 kutdi + uni + bir soat

李(Lǐ)文(Wén)Li Wen

等(děng)了(le)kutdi

她(tā)uni

一(yí)个(ge)小(xiǎo)时(shí)bir soat

我(Wǒ)找(zhǎo)了(le)陈(Chén)天(Tiān)中(zhōng)二(èr)十(shí)多(duō)分(fēn)钟(zhōng)。

Men Chen Tianzhongni yigirma daqiqadan ko'proq qidirdim.

找了 + 陈天中 + 二十多分钟 qidirdim + Chen Tianzhongni + yigirma daqiqadan ko'proq

Fe'lni takrorlash

Agar fe'l obyekt bilan kelsa, fe'lni takrorlab, undan keyin vaqt davomiyligini qo'yish ham mumkin.

Fe'l + Obyekt + Fe'l + Vaqt davomiyligi

他(Tā)们(men)学(xué)中(Zhōng)文(wén)学(xué)了(le)两(liǎng)年(nián)。

Ular Xitoy tilini ikki yil o'qishdi.

学中文 + 学了两年 Xitoy tilini o'qimoq + ikki yil o'qidi

李(Lǐ)文(Wén)等(děng)她(tā)等(děng)了(le)一(yí)个(ge)小(xiǎo)时(shí)。

Li Wen uni bir soat kutdi.

等她 + 等了一个小时 uni kutmoq + bir soat kutdi

Ajraladigan fe'llar bilan

Agar fe'l 离合词 — ajraladigan fe'l bo'lsa, davomiylik qo'shilganda fe'lning birinchi qismi takrorlanadi.

安(Ān)妮(nī)游(yóu)泳(yǒng)游(yóu)了(le)一(yí)个(ge)下(xià)午(wǔ)。

Annie bir tushdan keyin davomida suzdi.

游泳 + 游了一个下午 suzmoq + bir tushdan keyin davomida suzdi

陈(Chén)天(Tiān)中(zhōng)跑(pǎo)步(bù)跑(pǎo)了(le)两(liǎng)个(ge)小(xiǎo)时(shí)。

Chen Tianzhong ikki soat yugurdi.

跑步 + 跑了两个小时 yugurmoq + ikki soat yugurdi

“了……了” — harakat hali ham davom etayotgan bo'lsa

Agar fe'ldan keyin 了 va gap oxirida yana 了 kelsa, bu harakat hozir ham davom etayotganini bildiradi.

Fe'l + 了 + Vaqt davomiyligi + ... + 了

Ma'nosi: …dan beri … qilyapti.

他(Tā)写(xiě)了(le)半(bàn)个(ge)小(xiǎo)时(shí)汉(Hàn)字(zì)了(le)。

U yarim soatdan beri Xitoy ierogliflarini yozyapti.

写了 + 半个小时 + 汉字 + 了 yozdi + yarim soat + ieroglif + 了

harakat oldin boshlangan; hozir ham davom etmoqda.

陈(Chén)天(Tiān)中(zhōng)跑(pǎo)步(bù)跑(pǎo)了(le)两(liǎng)个(ge)小(xiǎo)时(shí)了(le)。

Chen Tianzhong ikki soatdan beri yuguryapti.

跑步 + 跑了两个小时 + 了 yugurmoq + ikki soat yugurdi + 了

Bu yerda ham yugurish harakati hozirgacha davom etayotganini bildiradi.

Qisqa qoida

Oddiy davomiylik: Fe'l + Vaqt davomiyligi

Obyekt narsa bo'lsa: Fe'l + Vaqt davomiyligi + Obyekt

Obyekt odam yoki olmosh bo'lsa: Fe'l + Obyekt + Vaqt davomiyligi

Fe'l takrorlansa: Fe'l + Obyekt + Fe'l + Vaqt davomiyligi

Harakat hozir ham davom etsa: Fe'l + 了 + Vaqt davomiyligi + ... + 了 …dan beri … qilyapti