Natija kengaytmasi
Xitoy tilida ba'zi fe'llar yoki sifatlar boshqa bir fe'ldan keyin kelib, o'sha harakatning qanday natija bilan tugaganini bildiradi.
Asosiy tuzilma
Fe'l + Natija kengaytmasi
Ma'nosi: harakat bajarildi va ma'lum bir natija yuz berdi.
Misollar
菜都做好了
菜càitaomlar
都dōuhammasi
做zuòqilmoq / tayyorlamoq
好hǎoyaxshi / tayyor holatga kelmoq
了leharakat tugallanganini bildiradi
Bu yerda 好 — harakatning natijasini bildiradi.
我吃完饭了
我wǒmen
吃chīyemoq
完wántugatmoq
饭fànovqat
了leharakat tugallanganini bildiradi
Bu yerda 完 — ovqat yeyish harakati tugaganini bildiradi.
小雪今天来晚了
小雪XiǎoxuěXiaoxue
今天jīntiānbugun
来láikelmoq
晚wǎnkech
了leholat yuz berganini bildiradi
Bu yerda 晚 — kelish harakatining natijasini, ya'ni kech kelganini bildiradi.
Inkor shakli
Natija kengaytmali gapning inkor shaklida fe'l oldidan “没（有）” qo'yiladi va “了” olib tashlanadi.
没（有）+ Fe'l + Natija kengaytmasi
我没吃完饭
没méi…madi
吃完chī wányeb tugatmoq
饭fànovqat
小雪没来晚
没méi…madi
来晚lái wǎnkech kelmoq
So'roq shakli
Natija kengaytmali gaplarda uch xil so'roq shakli ishlatiladi.
1-usul: gap oxiriga “了吗？” qo'shiladi.
Gap + 了吗？
你吃完饭了吗？
2-usul: gap oxiriga “（了）没有？” qo'shiladi.
Gap +（了）没有？
小雪来晚了没有？
3-usul: fe'lning tasdiq va inkor shakli birga ishlatiladi.
Fe'l + 没 + Fe'l + Natija kengaytmasi？
你学没学会？
学xuéo'rganmoq
没méiinkor
学会xué huìo'rganib olmoq
Qisqa qoida
Tasdiq:
Fe'l + Natija kengaytmasi + 了
做好了 — tayyor qilib bo'ldi
吃完了 — yeb bo'ldi
来晚了 — kech keldi
Inkor:
没（有）+ Fe'l + Natija kengaytmasi
没吃完 — yeb tugatmadi
没来晚 — kech kelmadi
So'roq:
……了吗？
yoki
……（了）没有？
yoki
Fe'l + 没 + Fe'l + Natija kengaytmasi？