“... bilanoq / ... zahoti” qolipi

“一……就……” qolipi ikki harakatning bir-biriga juda yaqin bog'langanini bildiradi.

Bu qolip asosan ikki xil ma'noda ishlatiladi: Birinchi harakat sodir bo'lishi bilan ikkinchi harakat darhol sodir bo'ladi. Birinchi harakat shart yoki sabab bo'ladi, ikkinchi harakat esa uning natijasi bo'ladi.

O'zbek tilida ko'pincha: “... bilanoq ...” “... zahoti ...” “... bo'lishi bilan ...” deb tarjima qilinadi.

Asosiy tuzilish

一 + 1-harakat + 就 + 2-harakat

Ya'ni: bir ish sodir bo'lishi bilanoq boshqa ish sodir bo'ladi.

Ega bir xil bo'lsa

Agar ikkala harakatni ham bir xil odam bajarsa, ega 一 yoki 就 dan oldin kelishi mumkin.

Ega + 一 + V₁ + 就 + V₂ yoki 一 + Ega + V₁ + 就 + V₂

Ega har xil bo'lsa

Agar ikki harakatning egalari har xil bo'lsa, har bir ega o'z harakatining oldida keladi.

一 + Ega 1 + V₁，Ega 2 + 就 + V₂

Misollar

你(Nǐ)怎(zěn)么(me)一(yí)下(xià)课(kè)就(jiù)往(wǎng)外(wài)跑(pǎo)？

Nega dars tugashi bilanoq tashqariga yugurib chiqasan?

下(xià)课(kè)dars tugamoq

往(wǎng)外(wài)跑(pǎo)tashqariga yugurmoq

一(yí)下(xià)课(kè)就(jiù……)……dars tugashi bilanoq…

Ya'ni birinchi harakat tugashi bilan ikkinchi harakat darhol sodir bo'ladi: 下课 → 马上往外跑 Dars tugaydi → darhol tashqariga yuguradi.

我(Wǒ)一(yí)到(dào)家(jiā)，妈(mā)妈(ma)就(jiù)打(dǎ)来(lái)电(diàn)话(huà)了(le)。

Men uyga yetib kelishim bilanoq, onam qo'ng'iroq qildi.

Bu gapda ikki harakatning egasi har xil.

我(wǒ)一(yí)到(dào)家(jiā)men uyga yetib kelishim bilanoq

妈(mā)妈(ma)就(jiù)打(dǎ)来(lái)电(diàn)话(huà)了(le)onam darhol qo'ng'iroq qildi

一 + 我 + 到家，妈妈 + 就 + 打来电话了

一(Yí)到(dào)星(xīng)期(qī)六(liù)，陈(Chén)天(Tiān)中(zhōng)就(jiù)跟(gēn)同(tóng)学(xué)去(qù)打(dǎ)篮(lán)球(qiú)。

Shanba kelishi bilan Chen Tianzhong sinfdoshlari bilan basketbol o'ynashga boradi.

一(yí)到(dào)星(xīng)期(qī)六(liù)shanba kelishi bilan

就(jiù)跟(gēn)同(tóng)学(xué)去(qù)打(dǎ)篮(lán)球(qiú)darhol sinfdoshlari bilan basketbol o'ynashga boradi

Qisqacha qoida

一 + A，就 + B

Ma'nosi: A sodir bo'lishi bilanoq B sodir bo'ladi.

一下课就回家。— Dars tugashi bilanoq uyga qaytadi. 一到家就休息。— Uyga kelishi bilanoq dam oladi.

Eslab qoling

一……就…… da 一 “bir” degan son ma'nosida emas.

一…… → birinchi harakat sodir bo'lishi 就…… → uning ortidan darhol keladigan natija/harakat Shuning uchun 一到家就睡觉。so'zma-so'z “bir uyga kelib...” emas, balki: Uyga kelishi bilanoq uxlaydi.