Holat kengaytmasi (1)
状态补语 — holat kengaytmasi fe'ldan keyin kelib, harakatning qanday bajarilganini yoki qanday holatda kechganini tushuntiradi.
O'zbek tilida ko'pincha:
“qanday?”
“qanchalik?”
degan savollarga javob beradi.
Asosiy tuzilish
Fe'l + 得 + sifat / sifatli birikma
V + 得 + Adj
Bu yerda 得 (de) fe'l bilan harakatning holatini bildiruvchi qismni bog'laydi.
1. Darak shakli
我踢得还可以
踢tītepmoq / futbol o'ynamoq
得deholat kengaytmasini bog'laydi
还可以hái kěyǐyomon emas / ancha yaxshi
他们玩得很高兴
玩wáno'ynamoq / vaqt o'tkazmoq
得deholat kengaytmasini bog'laydi
很高兴hěn gāoxìngjuda xursand
Ya'ni qanday o'ynashdi? — Juda xursand bo'lib.
白家月跑得不快
跑pǎoyugurmoq
得deholat kengaytmasini bog'laydi
不快bú kuàitez emas
2. Inkor shakli
Inkor qilish uchun sifat yoki sifatli birikmaning oldiga 不 (bù) qo'yiladi.
Fe'l + 得 + 不 + Sifat
跑得不快 — tez yugurmaydi.
Bu yerda 不 fe'lning oldiga emas, 得 dan keyingi sifatning oldiga qo'yiladi:
跑 + 得 + 不 + 快
3. So'roq shakllari
Holat kengaytmasi bilan uch xil so'roq shakli ishlatilishi mumkin.
1) Gap oxiriga 吗 qo'shish.
Fe'l + 得 + Sifat + 吗？
你跑得快吗？
2) “Sifat + 不 + Sifat” shakli.
Fe'l + 得 + Sifat + 不 + Sifat？
他来得早不早？
3) 怎么样 bilan so'rash.
Fe'l + 得 + 怎么样？
他们玩得怎么样？
Qisqacha qoida
Darak: V + 得 + Adj
Inkor: V + 得 + 不 + Adj
So'roq: V + 得 + Adj + 吗？
yoki V + 得 + Adj + 不 + Adj？
yoki V + 得 + 怎么样？
跑得快 — tez yugurmoq
跑得不快 — tez yugurmaslik
玩得很高兴 — xursand bo'lib o'ynamoq
踢得还可以 — ancha yaxshi o'ynamoq