Sodda yo'nalish to'ldiruvchisi

Xitoy tilida sodda yo'nalish to'ldiruvchisining asosiy tuzilmasi:

动词 + 来 / 去 Fe'l + 来 / 去

来(lái)harakat so'zlovchi tomonga yo'nalganini bildiradi

去(qù)harakat so'zlovchidan uzoqlashib ketayotganini bildiradi

Bu tuzilmada eng ko'p ishlatiladigan fe'llar:

上、下、进、出、回、过

来 va 去 farqi

Fe'l + 来 Harakat bu tomonga: so'zlovchi tomon

Fe'l + 去 Harakat u tomonga: so'zlovchidan uzoqqa

Misollar

我(Wǒ)不(bú)上(shàng)去(qu)了(le)，就(jiù)在(zài)下(xià)面(miàn)等(děng)你(nǐ)。

Men tepaga chiqmayman, pastda seni kutaman.

上 + 去 yuqoriga chiqmoq + so'zlovchidan uzoqqa

上(shàng)去(qu)yuqoriga chiqib ketmoq

下(xià)面(miàn)pastda

等(děng)你(nǐ)seni kutmoq

Bu vaziyatda so'zlovchi pastda, tinglovchi esa yuqorida. Shuning uchun 上去 ishlatilgan.

家(Jiā)月(yuè)到(dào)下(xià)边(bian)了(le)，你(nǐ)下(xià)去(qu)接(jiē)她(tā)吧(ba)。

Jiayue pastga yetib keldi, sen pastga tushib uni kutib ol.

下 + 去 pastga tushmoq + so'zlovchidan uzoqqa

家(Jiā)月(yuè)到(dào)下(xià)边(bian)了(le)Jiayue pastga yetib keldi

你(nǐ)下(xià)去(qu)sen pastga tush

接(jiē)她(tā)uni kutib ol

Bu yerda so'zlovchi yuqorida, tinglovchi ham yuqorida. Pastga tushish so'zlovchidan uzoqlashish bo'lgani uchun 下去 ishlatilgan.

我(Wǒ)在(zài)外(wài)边(bian)呢(ne)，你(nǐ)出(chū)来(lái)吧(ba)。

Men tashqaridaman, sen tashqariga chiq.

出 + 来 tashqariga chiqmoq + so'zlovchi tomonga

我(wǒ)在(zài)外(wài)边(bian)呢(ne)men tashqaridaman

你(nǐ)出(chū)来(lái)吧(ba)sen tashqariga chiq

Bu yerda so'zlovchi tashqarida, tinglovchi esa ichkarida. Tinglovchi so'zlovchi tomonga chiqayotgani uchun 出来 ishlatilgan.

Boshqa fe'llar bilan ham ishlatilishi

Quyidagi fe'llar ham 来 / 去 bilan ishlatilishi mumkin:

叫、开、买、拿、请、送、要、找、走

她(Tā)拿(ná)来(lái)一(yì)本(běn)中(Zhōng)文(wén)书(shū)。

U bitta Xitoycha kitobni olib keldi.

拿 + 来 olmoq + bu tomonga

拿(ná)来(lái)olib kelmoq

一(yì)本(běn)中(Zhōng)文(wén)书(shū)bitta Xitoycha kitob

你(Nǐ)别(bié)过(guò)来(lái)拿(ná)了(le)，我(wǒ)给(gěi)你(nǐ)送(sòng)去(qu)。

Sen bu yerga olib ketgani kelma, men senga olib borib beraman.

过 + 来 bu tomonga kelmoq

送 + 去 olib bormoq / yetkazib bermoq

别(bié)过(guò)来(lái)拿(ná)了(le)bu yerga olib ketgani kelma

我(wǒ)给(gěi)你(nǐ)送(sòng)去(qu)men senga olib borib beraman

“起来” ning maxsus ishlatilishi

“起来” (qǐlái) Xitoy tilida maxsus shakl hisoblanadi. U ikki xil ma'noni bildirishi mumkin: o'rnidan turmoq; harakatning yuqoriga yo'nalishini bildirmoq.

今(Jīn)天(tiān)早(zǎo)上(shang)5点(wǔ)她(diǎn)就(tā)起(jiù)来(qǐ)了(lái)。

Bugun ertalab soat 5 da u turdi.

今(jīn)天(tiān)早(zǎo)上(shang)5点(wǔ)bugun ertalab soat 5 da

她(tā)就(jiù)起(qǐ)来(lái)了(le)u turdi

Bu yerda 起来 “o'rnidan turmoq” ma'nosida ishlatilgan.

你(Nǐ)起(qǐ)来(lái)吧(ba)，让(ràng)小(xiǎo)妹(mèi)妹(mei)坐(zuò)这儿(zhèr)。

Sen tur, kichkina qizcha bu yerda o'tirsin.

你(nǐ)起(qǐ)来(lái)吧(ba)sen tur

让(ràng)小(xiǎo)妹(mèi)妹(mei)坐(zuò)这儿(zhèr)kichkina qizcha bu yerda o'tirsin

Qisqa qoida

Fe'l + 来 Harakat so'zlovchi tomonga yo'naladi.

出来 — tashqariga, bu tomonga chiqmoq 拿来 — olib kelmoq

Fe'l + 去 Harakat so'zlovchidan uzoqqa yo'naladi.

上去 — yuqoriga chiqib ketmoq 下去 — pastga tushib ketmoq 送去 — olib borib bermoq

起来 o'rnidan turmoq yoki yuqoriga yo'nalgan harakatni bildirmoq