Ajraladigan fe'llar (1)
Xitoy tilida ayrim fe'llar maxsus tuzilishga ega bo'lib, ular ba'zan birga, ba'zan esa ajratib ishlatiladi.
Bu turdagi so'zlar 离合词 (líhécí) — ajraladigan fe'llar deb ataladi.
Bu bo'limdagi misollar:
睡觉shuìjiàouxlamoq
上课shàngkèdarsga kirish / dars o'tmoq
下课xiàkèdars tugamoq
上班shàngbānishga bormoq / ishlamoq
下班xiàbānishdan chiqmoq
说话shuōhuàgapirmoq
读书dúshūo'qimoq
看病kànbìngshifokorga ko'rinmoq
生病shēngbìngkasal bo'lmoq
Asosiy qoida
Ajraladigan fe'l birga kelganda bitta fe'l kabi ishlaydi.
Lekin uning ikki qismi orasiga boshqa element qo'shilsa, u ajratiladi:
1-qism + boshqa element + 2-qism
Muhim:
Ajraladigan fe'lning orasiga har qanday so'zni qo'yib bo'lmaydi. Oraga kiradigan elementlar cheklangan.
Birga va ajratib ishlatilishi
睡觉 → 睡了觉；睡了一觉
上课 → 上了课；上中文课
下班 → 下了班
生病 → 生了病；生了大病
说话 → 说了话；说了很多话
1. 睡觉
睡了觉
睡了一觉
睡 + 了 / 一 + 觉
2. 上课
上了课
上中文课
上 + 了 / 中文 + 课
3. 下班
下了班
下 + 了 + 班
4. 生病
生了病
生了大病
生 + 了 / 大 + 病
5. 说话
说了话
说了很多话
说 + 了 / 很多 + 话
Qisqa qoida
Birga
A + B
Bitta fe'l kabi ishlaydi.
Ajratib
A + boshqa element + B
Fe'lning ikki qismi orasiga kerakli grammatik element qo'yiladi.
Misollar:
睡觉 → 睡了一觉
uxlamoq → bir uxlab olmoq
上课 → 上中文课
darsga qatnashmoq → Xitoy tili darsiga qatnashmoq
生病 → 生了大病
kasal bo'lmoq → og'ir kasal bo'lmoq
说话 → 说了很多话
gapirmoq → juda ko'p gapirmoq