Ajraladigan fe'llar (1)

Xitoy tilida ayrim fe'llar maxsus tuzilishga ega bo'lib, ular ba'zan birga, ba'zan esa ajratib ishlatiladi.

Bu turdagi so'zlar 离合词 (líhécí) — ajraladigan fe'llar deb ataladi.

Bu bo'limdagi misollar:

睡(shuì)觉(jiào)uxlamoq

上(shàng)课(kè)darsga kirish / dars o'tmoq

下(xià)课(kè)dars tugamoq

上(shàng)班(bān)ishga bormoq / ishlamoq

下(xià)班(bān)ishdan chiqmoq

说(shuō)话(huà)gapirmoq

读(dú)书(shū)o'qimoq

看(kàn)病(bìng)shifokorga ko'rinmoq

生(shēng)病(bìng)kasal bo'lmoq

Asosiy qoida

Ajraladigan fe'l birga kelganda bitta fe'l kabi ishlaydi.

Lekin uning ikki qismi orasiga boshqa element qo'shilsa, u ajratiladi:

1-qism + boshqa element + 2-qism

Muhim: Ajraladigan fe'lning orasiga har qanday so'zni qo'yib bo'lmaydi. Oraga kiradigan elementlar cheklangan.

Birga va ajratib ishlatilishi

睡觉 → 睡了觉；睡了一觉上课 → 上了课；上中文课下班 → 下了班生病 → 生了病；生了大病说话 → 说了话；说了很多话

1. 睡觉

睡(shuì)了(le)觉(jiào)

uxladi

睡(shuì)了(le)一(yí)觉(jiào)

bir uxlab oldi

睡 + 了 / 一 + 觉

2. 上课

上(shàng)了(le)课(kè)

darsga kirdi / dars o'tdi

上(shàng)中(Zhōng)文(wén)课(kè)

Xitoy tili darsiga qatnashmoq

上 + 了 / 中文 + 课

3. 下班

下(xià)了(le)班(bān)

ishdan chiqdi

下 + 了 + 班

4. 生病

生(shēng)了(le)病(bìng)

kasal bo'ldi

生(shēng)了(le)大(dà)病(bìng)

og'ir kasal bo'ldi

生 + 了 / 大 + 病

5. 说话

说(shuō)了(le)话(huà)

gapirdi

说(shuō)了(le)很(hěn)多(duō)话(huà)

juda ko'p gapirdi

说 + 了 / 很多 + 话

Qisqa qoida

Birga

A + B

Bitta fe'l kabi ishlaydi.

Ajratib

A + boshqa element + B

Fe'lning ikki qismi orasiga kerakli grammatik element qo'yiladi.

Misollar:

睡觉 → 睡了一觉 uxlamoq → bir uxlab olmoq 上课 → 上中文课 darsga qatnashmoq → Xitoy tili darsiga qatnashmoq 生病 → 生了大病 kasal bo'lmoq → og'ir kasal bo'lmoq 说话 → 说了很多话 gapirmoq → juda ko'p gapirmoq