Vaqt ravishlari “在 / 正在”
Xitoy tilida “在” (zài) va “正在” (zhèngzài) fe'ldan oldin kelib, biror harakatning hozir davom etayotganini bildiradi.
O'zbekchada ko'pincha “...yapti / ...moqda” deb tarjima qilinadi.
Bu mavzuda davom etayotgan harakatni ifodalashning 3 xil shakli ko'rsatilgan.
1-shakl: 在 / 正在 + Fe'l
在 / 正在 + Fe'l
Ma'nosi:
hozir … qilyapti
2-shakl: 在 / 正在 + Fe'l + 呢
在 / 正在 + Fe'l + 呢
Ma'nosi:
hozir aynan … qilyapti
Bu yerda 呢 davom etayotgan holatni ta'kidlaydi.
3-shakl: Fe'l + 呢
Fe'l + 呢
Bu shakl ham harakatning ayni paytda davom etayotganini bildiradi.
Inkor shakli
Davom etayotgan harakatni inkor qilishda 没（有）ishlatiladi.
没（有）+ Fe'l
Ma'nosi:
… qilmayapti / … qilgani yo'q
你还在读大学吗？
还háihali ham
在zàiharakat davom etayotganini bildiradi
读大学dú dàxuéuniversitetda o'qimoq
学生们正在上课呢
在 va 正在 bu yerda bir-birining o'rnini bosadi:
学生们在上课呢。
学生们正在上课呢。
学生们 + 在 / 正在 + 上课 + 呢
talabalar + hozir + dars qilmoq + davomiylik
学生们xuéshengmentalabalar
上课shàngkèdars qilmoq
呢nedavom etayotgan holatni ta'kidlaydi
我们读书呢
我们 + 读书 + 呢
biz + kitob o'qimoq + davomiylik
Bu yerda 在 / 正在 ishlatilmagan, lekin 呢 harakat hozir davom etayotganini bildiradi.
Dialoglarda ishlatilishi
你在做什么呢？
我正在看电视
正在 + 看电视
hozir aynan + televizor ko'rmoq
我去看电影，你去不去？
我在学习呢，不想去
在 + 学习 + 呢
hozir + o'qimoq + davomiylik
你在买菜吗？
我没买菜，买水果呢
没 + 买菜
oziq-ovqat sotib olmayapman
买水果 + 呢
meva sotib olyapman
Qisqa qoida
Harakat hozir davom etayotgan bo'lsa
在 / 正在 + Fe'l
yoki
在 / 正在 + Fe'l + 呢
yoki
Fe'l + 呢
Ma'nosi:
hozir … qilyapti
Inkor
没（有）+ Fe'l
Ma'nosi:
… qilmayapti / … qilgani yo'q
Misollar
我正在看电视
我在学习呢
我们读书呢
我没买菜