Ritorik savol qurilmasi: “能……吗？”

Xitoy tilida “能……吗？” (néng... ma?) iborasi javob kutilmaydigan ritorik savol berish va fikrni ta'kidlab ko'rsatish uchun ishlatiladi. Savolning shakli va uning asl ma'nosi bir-biriga teskari bo'ladi:

Tasdiq shakli (能 + Fe'l + 吗？) → Inkor ma'nosini bildiradi ("iloji yo'q / qila olmaysan").

Inkor shakli (能不 + Fe'l/Sifat + 吗？) → Tasdiq ma'nosini bildiradi ("albatta shunday / bo'lmay iloji yo'q").

Muloqot misollari

1-misol (Tasdiq shakli → Inkor ma'nosi)

为(Wèi)什(shén)么(me)我(wǒ)的(de)汉(Hàn)语(yǔ)学(xué)得(de)不(bù)好(hǎo)？

A: Nega mening xitoy tilim yaxshi rivojlanmayapti?

你(Nǐ)不(bù)做(zuò)作(zuò)业(yè)，也(yě)不(bù)练(liàn)习(xí)，能(néng)学(xué)好(hǎo)吗(ma)？

B: Uy vazifasini qilmasang, mashq ham qilmasang, yaxshi o'rgana olarmiding?

Asl ma'nosi: 不能学好 — Yaxshi o'rgana olmaysan!

2-misol (Inkor shakli → Tasdiq ma'nosi)

你(Nǐ)看(kàn)，我(wǒ)这(zhè)么(me)胖(pàng)，怎(zěn)么(me)办(bàn)呢(ne)？

A: Qara, men juda semirib ketdim, nima qilsam bo'ladi?

你(Nǐ)每(měi)天(tiān)晚(wǎn)上(shang)吃(chī)了(le)饭(fàn)就(jiù)睡(shuì)觉(jiào)，也(yě)不(bù)出(chū)去(qù)走(zǒu)走(zǒu)，能(néng)不(bù)胖(pàng)吗(ma)？

B: Sen har kuni kechqurun ovqat yeganingdan keyin darrov uxlaysan, tashqariga ham chiqib sayr qilmaysan. Qanday qilib semirmaslik mumkin?

Asl ma'nosi: 会胖 — Albatta semirasan!

Qisqa eslatma

能(Néng)好(hǎo)吗(ma)？

Yaxshi bo'larmidi? (Inkor: Yo'q, yaxshi bo'lmaydi)

能(Néng)不(bù)好(hǎo)吗(ma)？

Yaxshi bo'lmay iloji bormi? (Tasdiq: Albatta yaxshi bo'ladi)