Murakkab yo'nalish to'ldiruvchisi
Xitoy tilida fe'ldan keyin keladigan murakkab yo'nalish to'ldiruvchisi (fe'l + 上/下/进/出/回/过/起 + 来/去) bajarilayotgan harakatning aniq qaysi yo'nalishda va so'zlovchiga nisbatan qayerga qarab sodir bo'layotganini ko'rsatadi.
Grammatik qoidalar
1. Joy nomi to'ldiruvchi bo'lganda: harakat obyekt sifatida joy nomiga yo'naltirilgan bo'lsa, joy nomi albatta 来 (lái) yoki 去 (qù) so'zlaridan oldin qo'yiladi.
Fe'l + 进 / 出 / 下... + Joy nomi + 来 / 去
2. Narsa/buyum to'ldiruvchi bo'lganda: obyekt oddiy narsa yoki buyum bo'lsa, uni 来 / 去 dan oldin ham, keyin ham qo'yish mumkin.
Tugallangan harakat: agar harakat allaqachon bajarilib bo'lingan va natijaga erishilgan bo'lsa, narsa/buyum to'ldiruvchisi ko'pincha 来/去 + 了 dan keyin qo'yiladi.
1. Asosiy misollar
老师拿出一本书来。
O'qituvchi bitta kitob chiqarib oldi.
小狗从房间跑出来。
Kuchukcha xonadan yugurib chiqdi.
我给你拿过去吧。
Men buni senga olib borib beray.
坐久了还可以站起来休息一会儿。
Uzoq o'tirgandan keyin o'rningdan turib biroz dam olsang ham bo'ladi.
2. Obyekt joy nomi bo'lganda (joy nomi 来/去 dan oldin)
老师走进教室来。
O'qituvchi sinf xonasiga kirib keldi.
弟弟跑下楼去。
Uka pastga (zinadan pastga) yugurib tushib ketdi.
周太太走进咖啡店去。
Chjou xonim kofeshopga kirib ketdi.
下课了,同学们走出教室去。
Dars tugadi, o'quvchilar sinfdan chiqib ketishdi.
3. Obyekt oddiy narsa bo'lganda (ikkala tartib ham to'g'ri)
哥哥买回一个西瓜来。
Aka bitta tarvuz xarid qilib olib keldi.
哥哥买回来一个西瓜。
Aka bitta tarvuz xarid qilib olib keldi.
请大家拿出笔记本来。
Iltimos, hamma daftarlarini chiqarsin.
请大家拿出来笔记本。
Iltimos, hamma daftarlarini chiqarsin.
爸爸从国外带回一些礼物来。
Dada chet eldan biroz sovg'alar olib keldi.
爸爸从国外带回来一些礼物。
Dada chet eldan biroz sovg'alar olib keldi.
小刚买回来很多东西。
Xiao Gang ko'p narsa xarid qilib olib keldi.
小刚买回很多东西来。
Xiao Gang ko'p narsa xarid qilib olib keldi.
Muhim eslatma: tugallangan harakatlar
Harakat allaqachon bajarilib bo'lingan bo'lsa, 了 qo'shiladi va obyekt 来/去 dan keyin keladi:
哥哥买回来了一个西瓜。
Aka bitta tarvuz xarid qilib olib keldi (xarid qilib bo'lindi).
爸爸带回来了一些礼物。
Dada biroz sovg'alar olib keldi (olib kelindi).